Xem màn hình điện tử hình thành xương gai ở cổ – lời cảnh tỉnh cho giới trẻ?

Gần đây, các thiết bị điện tử là một chủ đề nghiên cứu thu hút nhiều sự quan tâm của các nhà khoa học và công chúng bởi những lo ngại về sự ảnh hưởng trực tiếp của chúng đến sức khỏe con người, như là hoạt động của não, giấc ngủ và thị lực.

Năm 2018, một nghiên cứu khoa học được công bố trên tạp chí Nature Scientific Reports đã cho rằng con người có thể mọc “gai” sau cổ khi nghiên đầu về phía trước quá nhiều trong lúc sử dụng các thiết bị cầm tay. Điều này đã dẫn đến những tin tức tràn lan trên mạng về tác hại kinh dị này của điện thoại, như bài báo trên tờ Washington Post với tiêu đề “Điện thoại gây mọc sừng ở sọ người.”

Tuy nhiên, gần đây, một bài báo khác từ tạp chí Forbes đã khẳng định rằng nghiên cứu trên đã đưa ra những cáo buộc vô căn cứ về tác hại của điện thoại. Những lập luận và số liệu chưa rõ ràng trong bài này đã được phân tích bởi nhiều ý kiến từ các nhà khoa học ở Mỹ.

Vậy điện thoại có thật sự ảnh hưởng đến việc hình thành xương gai hay không? Hãy kiểm chứng hai bài báo này về tính chính xác của chúng.

Nghiên cứu nói gì?

Qua kết quả chụp X-Ray của 1200 hộp xương sọ người với độ tuổi từ 18-86, hai nhà khoa học David Shahar and Mark Sayers từ Đại học Sunshine Coast, Úc đã quan sát thấy phần xương gai bất thường có kích thước từ 10mm đến 31mm nhô ra sau gáy (Hình 1).

Phần xương gai dài 27.8mm của một bệnh nhân 28 tuổi

Phần xương gai này, có tên khoa học là External Occipital Protuberance (EOP) (tạm dịch là phần nhô bên ngoài của thuỳ chẩm), xuất hiện trong 33% số người tham dự. EOP liên kết với nhiều dây chằng và cơ bắp ở cổ. Bằng cách sử dụng thuật toán phân tích hồi quy logistics, hai nhà khoa học đã có thể dự đoán về sự hình thành của EOP dựa vào ba yếu tố: giới tính, tuổi tác, và tư thế nghiên của đầu (forward head protraction- FHP).

Kết quả nghiên cứu cho thấy nam giới có nguy cơ phát triển xương gai 5.48 lần so với nữ giới (Hình 2). Bài nghiên cứu cũng đã đưa ra số liệu chứng minh sự gia tăng FHP dẫn đến khả năng có EOP khoảng 1,03 lần. Điều làm David Shahar and Mark Sayers ngạc nhiên là mối quan hệ giữa EOP và tuổi tác, trong đó tuổi càng cao thì khả năng hình thành xương gai giảm 1,03 lần, mặc dù tỉ lệ người có FHP càng tăng khi càng về già.

So sánh tỉ lệ phần trăm nam và nữ có xương gai ở cổ

Hình 2: So sánh tỉ lệ phần trăm nam và nữ có xương gai ở cổ

Để giải thích cho những số liệu thu được, Shahar và Sayers đã đưa ra giả thuyết rằng EOP có liên quan đến các tư thế ngồi cuối đầu sai bởi sự xuất hiện gần đây và sử dụng rộng rãi các thiết bị cầm tay như điện thoại và máy tính bảng. Việc nghiên cổ quá lâu đã tạo một sức nặng lớn cho cơ thể, khiến cơ thể phải thích nghi bằng cách hình thành một cái gai để chịu thêm lực. Bên cạnh đó, tỉ lệ nam giới có chứng EOP cao hơn nữ giới được giải thích là do thói quen chơi game trên điện thoại hoặc xem phim kéo dài hàng giờ ở nam.

Bác bỏ của tạp chí Forbes

Tuy nhiên, vào ngày 20/6/2019, tạp chí Forbes đã đưa ra một bài báo phân tích những lập luận không chính xác và các số liệu không rõ ràng trong nghiên cứu trên.

Đầu tiên, David Shahar and Mark Sayers đã bỏ qua những nghiên cứu về Nhân chủng học trước đây. Phần nhô bên ngoài thùy chẩm này thực ra là một chủ đề đã được nghiên cứu rất sâu trong Nhân chủng học. Hiện tượng này có thể xảy ra bởi di truyền hoặc do một chấn thương ở vùng cổ, và xác suất những người có gai này là khác nhau ở những nơi dân cư khác nhau. Bài nghiên cứu trên không đề cập gì đến những điều đó.

Thứ hai, kết luận và dữ liệu của bài báo cáo không khớp với nhau. Hai nhà khoa học khẳng định rằng nam giới có tỉ lệ phát triển xương gai cao hơn 5.48 lần so với nữ mà không có thêm dữ liệu nào để giải thích. Đồng thời, như biểu đồ ở hình 2, có rất ít sự khác biệt về nguy cơ phát triển xương gai giữa nam và nữ.

Cuối cùng, nhiều kết luận của bài nghiên cứu này chưa thật sự rõ ràng. Nếu muốn chứng minh trẻ em có nhiều khả năng hình thành xương gai hơn người già, cần thêm những nghiên cứu tập trung vào mỗi nhóm tuổi và chọn ngẫu nhiên người tham dự thay vì chỉ chọn những bệnh nhân có vấn đề về xương. Nghiên cứu này cũng chưa thể khẳng định việc sử dụng thiết bị cầm tay này ảnh hưởng trực tiếp đến việc hình thành xương gai này.

Theo tạp chí Forbes, điện thoại thông minh hoàn toàn không dẫn đến sự hình thành xương gai ở cổ. Bài nghiên cứu này chỉ làm mọi người thêm hoang mang về ảnh hưởng xấu của những thiết bị công nghệ mới.

Tạp chí Forbes đúng và sai

Bài báo của tạp chí Forbes đã đúng khi nói không thể cáo buộc các thiết bị điện tử cầm tay là nguyên nhân dẫn tới việc hình thành xương gai. Ngoài sử dụng điện thoại, các thói quen như đọc sách, ăn, chơi một số nhạc cụ đều cần nghiên đầu về phía trước. Hơn nữa, mặc dù bài nghiên cứu có đề cập rằng người tham gia sử dụng điện thoại trung bình 4.65 giờ/ ngày, không có số liệu nào khác chứng minh việc nghiên đầu khi dùng điện thoại ảnh hưởng trực tiếp đến việc mọc xương gai này. Bài nghiên cứu cũng chưa đưa ra các số liệu và lời giải thích khớp với nhau để làm rõ nguy cơ mắc chứng EOP giữa nam và nữ. Theo như hình 2, số lượng nữ dưới 30 tuổi có hội chứng EOP là cao hơn nam, nhưng hai nhà khoa học lại kết luận là nam giới có tỉ lệ phát triển xương gai cao hơn 5.48 lần so với nữ.

Tuy nhiên, bài báo của Forbes cũng đã đưa ra một số bác bỏ không chính xác. Thực ra, Shahar và Sayers đã tham khảo nhiều các nghiên cứu về nhân chủng học trước đây. Trong phần Tham Khảo của bài nghiên cứu này, có ít nhất mười bài nghiên cứu khác về EOP đã được sử dụng làm dẫn chứng. Ngoài ra, không phải tất cả những người tham dự đều có vấn đề về xương như tạp chí Forbes đã nêu; chỉ có 50% trong số đó là có vấn đề về xương khớp nhẹ nhưng không phải là EOP. Những điều không đúng trên đã làm hạ thấp tính xác thực của bài nghiên cứu.

Kết luận

Bài nghiên cứu từ tạp chí Nature Scientific Report đã tiên phong trong việc đưa ra mối quan hệ giữa sự hình thành xương gai ở người và thói quen sử dụng thiết bị cầm tay. Tuy nhiên, vì số liệu chưa rõ ràng và những thí nghiệm chưa đầy đủ nên chưa thuyết phục được nhiều nhà khoa học. Cần nhiều nghiên cứu sâu về chứng EOP hơn để có thể kết luận về tác nhân thực sự của nó. Bài báo của tạp chí Forbes tuy đã đưa ra một số ý đúng, nhưng không thể chứng minh hoàn toàn bài nghiên cứu trên Nature là sai.

Qua hai bài báo, chúng ta thấy được tư duy phản biện là rất cần thiết trong việc nghiên cứu khoa học. Trước khi đưa ra một kết luận, việc kiểm chứng lại các số liệu và những lập luận sẽ giúp cho nghiên cứu được thuyết phục hơn. Hơn nữa, cần cảnh giác khi đọc những tin tức trên báo chí vì đôi khi chúng dựa trên những thành kiến và sự thiếu hiểu biết của người viết.

Nghiên cứu khoa học của David Shahar and Mark Sayers dù chưa được thuyết phục về mặt số liệu, nhưng cũng đã đưa ra một thông điệp đáng chú ý cho giới trẻ. Hãy sử dụng điều độ các thiết bị điện tử để phòng tránh các hiểm họa mà nó có thể mang lại.

Theo Long Dang

Please follow and like us:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Open

Close